Kahramanın Yolculuğu Miti Çerçevesinde Mantıku’t -Tayr Adlı Eserde Hakikat Arayışı

Abstract

Mitler, açık veya gizli birçok kültürde varlığını sürdürür. Toplumların hem yazılı hem sözlü geleneklerinde çeşitli mitler görülebilir. Özellikle sanat eserlerinde mitlerin etkisi belirgindir. Mitler arasında kahramanlıkla ilgili olanları evrensel niteliktedir ve ön plandadır. Farklı toplumlar bu miti gündelik hayatlarında, dinsel geleneklerinde ve sanat eserlerinde ele almayı ihmal etmezler. Bu çerçevede çalışmamızda kahramanlık mitinin edebî bir eserdeki etkisine değinilmiştir. Feridüddin Attâr’ın Mantık’ut Tayr adlı eseri, çalışmada kahramanlık miti bağlamında değerlendirilmiştir. Özellikle Joseph Campbell’ın bir kahramanın sonsuz yolculuğu teması bu eserle karşılaştırılarak ele alınmıştır. Campbell ile Attâr farklı zaman dilimlerinde ve kültürlerde yaşamalarına rağmen benzer bir yol takip etmişlerdir. Campbell, çalışmalarında kahramanlık mitlerinin ortak yönlerini ortaya koymuştur. Farklı toplumların geçmişte ve bugün aynı mitleri ele adlığını ifade etmiştir. Bu tezi bir İslam klâsiği olan Mantık’ut Tayr doğrulamaktadır. Çalışmada iddiamızın haklılık payının olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bunu yaparken Dinler Tarihi, Mitoloji ve Edebiyat arasındaki ilişkiden faydalanılmıştır. Karşılaştırmalı bir yöntemle de kahramanlık mitinin söz konusu eser bağlamında nasıl ele alındığını tartışılmıştır.