SALUR KAZAN'IN YEDİ BAŞLI EJDERHAYI ÖLDÜRMESİ ANLATISINDA LİDER TİPOLOJİSİ

Abstract

Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi Boyu, Türk lider tipolojisinin köken örneklerinden biri olma özelliğini taşır. Dede Korkut anlatılarının temel özelliği olan kahramanlık ve alplık töresi bu anlatıda da temel izlektir. Anlatı boyunca alplık töresi ve kahraman miti merkezinde seçkin lider tipolojisi tasvir edilir. Lider tipolojisi, Tanrısal/mitsel bir figürdür; düzeni ve kozmosu inşa eden büyük kurtarıcıdır. Mit, destan ve tarih arasındaki tipolojik ortaklıklar bir gelenek yaratır. Mitin konu iskeleti, destana dönüşür. Canavar ve düşman tipinin Türk halklarının mit ve destan anlatımlarındaki görünüşü ortak bir hafızadır. Salur Kazan’ın öldürdüğü yedi başlı ejderha kahramanlık mitindeki ilksel canavarı/kötülük mücadelesini insan-doğa merkezli olarak aktarır. Seçilmiş kut sahibi kahraman, av ve alplık töresi merkezinde lider tipolojisini anlatı düzlemine taşır. Yedi başlı ejderhanın öldürülmesi av töresi ve savaşçılık kahramanın kimliğindeki yeri açısından bir ritüeldir. Ejderhanın avdan sonra derisinin çeşitli nesneler haline dönüştürülmesi ve Bayındır Han’a hediye edilmesi erlik/alplık töresiyle kahraman mitine ait kozmosu sağlama görevinin kuta dönüşmesidir. Anlatıda Türk dünyası destan geleneğinin ortak değerleri konu iskeletini oluşturur. Bu çalışmada “Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderha’yı Öldürmesi” anlatısındaki sembollerin hermenötik yöntemle çözümleyerek alttaki anlam katmanlarına ulaşmak amaçlanmıştır. Lider tipolojisi Salur Kazan’ın kişiliğinde incelenmiş ve sembol çözümlemelerinin oluşturduğu değerler incelenmiştir.