Batman ilinde dane mısır üretim alanlarında enerji kullanım etkinliğinin belirlenmesi ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ortamında mekansal olarak haritalanması

Abstract

Bu çalışmada, Batman ili ve ilçelerinde dane mısır üretim alanlarında enerji kullanım etkinliğinin belirlenmesi ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ortamında mekânsal olarak haritalanması yapılmıştır. Çalışmanın ana materyalini dane mısır üretimi yapan 223 üreticiden anket yöntemiyle elde edilen veriler oluşturmuştur. Enerji eşdeğerlerinin hesaplanabilmesi için dane mısır üretiminde kullanılan girdilerin miktarları bulunmuş ve bu girdi verileri enerji eşdeğeri katsayıları ile çarpılmıştır. Birim alandan ortalama 12977,80 kgha-1 olarak belirlenmiştir. Dane mısır üretiminde toplam enerji girdisi 20471,02MJha-1, enerji çıktısı 189216,32MJha-1 olarak bulunmuştur. İşletmelerde dane mısır üretiminde enerji kullanım etkinliği 9,24, enerji verimliliği 0,63 kg MJ-1, spesifik enerji 1,58 MJkg-1, net enerji 168745,30MJ ha-1 olarak belirlenmiştir. Doğrudan, dolaylı, yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynaklarının payları sırasıyla %24,92, %75,08, %12,80 ve %87,20 olarak bulunmuştur. Bu araştırmanın diğer aşaması, Batman İli Merkez ilçe, Beşiri ve Kozluk ilçelerinde dane mısır ekilişi yapan üreticilerin alanları el tipi GPS (Global Positioning System) aletiyle elde edilen değerler koordinatlı olarak CBS ortamında mekânsal analize tabi tutulmuştur. Yapılan literatür taramalarında Batman ilindeki dane mısır alanlarında enerji kullanım etkinliğinin belirlenmesi ve CBS ortamında mekânsal olarak enerji dağılım haritalarının oluşturulmasına yönelik bugüne kadar detaylı bir çalışmanın yapılmadığı görülmüştür. Çalışma bu bakımdan ilk olma özelliğini taşımaktadır.

In this study, determination of energy use efficiency in grain maize production areas in Batman province and its districts and spatial mapping in geographic information systems (GIS) environment were carried out. The main material of the study consisted of data obtained from 223 producers of grain corn production by questionnaire method. In order to calculate energy equivalents, the amounts of inputs used in grain maize production were found and these input data were multiplied by energy equivalence coefficients. It was determined as 12977,80 kg ha-1 per unit area. Total energy input in grain maize production was 20471,02 MJha-1 and energy output was 189216,32 MJ ha-1. The energy use efficiency, energy productivity, specific energy, specific energy and net energy were determined as 9,24, 0,63 kg MJ-1, 1,58 MJkg-1 and 168745,30 MJha-1, respectively. The shares of direct, indirect, renewable and non-renewable energy sources were found to be 24,92%, 75,08%, 12,80% and 87,20%, respectively. In the other stage of this research, the areas of the producers cultivating grain corn in the central district, Beşiri and Kozluk districts of Batman Province were subjected to spatial analysis in GIS environment with the coordinates of the values obtained by handheld GPS (Global Positioning System). In the literature review, it was observed that no detailed study has been carried out so far to determine the energy use efficiency in grain corn fields in Batman province and to create spatial energy distribution maps in GIS environment. In this respect, the study is the first of its kind.