Hz. Peygamber’in risâlet görevini ifa ederken oluşturduğu tenkit kültürü ve bunun Kur’ânî temelleri

Abstract

İnsanlar arası ilişkilerin sağlıklı yürüyebilmesi için aralarında sürekli ve güvene dayalı bir ilişkinin olması gerekmektedir. Bundan dolayı da insanlar, görüş ve düşüncelerini birbirleriyle rahat bir şekilde paylaşabilmeli, aralarındaki meseleleri birbirlerinden emin olarak konuşabilmelidirler. Bu durum, insanların ve toplumların huzur ve barış içerisinde yaşamasının temel ilkesidir. Bunun gerçekleşebilmesi için sağlıklı bir tenkit kültürünün geliştirilmesi gerekmektedir. Nitekim eleştiri, bir şeyin doğru ve yanlış yönlerini göstermek demektir. Ancak bu sayede eksiklik ve kusurlar giderilip yerine doğru ve faydalı şeyler ikame edilebilir. Muhataba yol gösterilip destek sağlanabilir, moral ve ilham vererek yapıcı yönlendirmeler yapılabilir. Bu iş yapılırken tek gaye, hakkın ve hakikatin ortaya çıkma kaygısı olmalıdır. Çünkü tenkit yıkmak, yok etmek ve çatışmak için değil ıslah ve ihya etmek için yapılır. Çağlar boyu insanlara rehberlik yapmak üzere görevlendirilen peygamberler, yeryüzünün en ıslahatçı insanları olarak yanlışlara karşı çıkıp, onların yerine doğruları ikame etmişlerdir. Bunu yaparken de eleştiri ve tenkit metodunu kullanmışlardır. Kur’an, genelde tüm peygamberlerin özelde ise Hz. Peygamber’in tenkit ve tebliğ metodunu anlatmaktadır. Bu çalışmada Hz. Peygamber’in elçilik görevi esnasında insanları irşat ederken kullandığı tenkit metodu, çevresindekilerin ona yönelttiği eleştirilere karşı gösterdiği tahammül ve onun bu konudaki tavırlarının Kur’anî temelleri ortaya konmaya çalışılacaktır.