Zengîler Dönemine Bir Bakış: Mecdüddîn İbnü’d-Dâye’nin (ö. 565/1169) Nûreddin Mahmud Zengî İktidarına Siyasî ve Askerî Katkıları

Abstract

Orta Çağ İslâm dünyasında siyasî ve askerî yapıların oluşumunda bürokrat, komutan ve nâib gibi aktörlerin rolleri çoğu zaman geri planda kalmıştır. Oysa dönemin dinamiklerini anlamak için bu şahsiyetlerin biyografilerinin incelenmesi önemlidir. Nûreddin Mahmud Zengî’nin (541–569/1146–1174) sütkardeşi ve Halep nâibi Mecdüddîn İbnü’d-Dâye, Zengî Devleti’nin idarî ve askerî yapılanmasında etkili olmasına rağmen tarih literatüründe yeterince ele alınmamıştır. Bu çalışma, Mecdüddîn’in hayatı ve faaliyetleri üzerinden Zengî döneminin siyasetini, idarî yapısını ve askerî stratejilerini analiz etmektedir. Araştırma birincil kaynaklara dayalı olarak yürütülmüş, veriler ikincil literatürle desteklenmiştir. Çalışmanın, Orta Çağ İslâm tarihi, devlet yönetimi ve diplomasi alanlarında Zengîler döneminin siyasal ve toplumsal yapısını anlamaya katkı sağlayacağı öngörülmektedir.