Osmanlı arşiv belgeleri ışığında gayrimüslimlerin Artvin’de kilise yapım ve onarım faaliyetleri

Abstract

Bu çalışmada Artvin ve civarında Müslümanlarla iç içe yaşayan Hristiyan tebaaya ait olan kiliselerin yapım ve onarım faaliyetleri ele alınmıştır. Çalışmanın omurgasını Başbakanlık Osmanlı Arşivi’ndeki belgeler oluşturmaktadır. Osmanlı Devleti, bünyesinde barındırdığı Hristiyan ve Yahudi toplumlarına hoşgörüyle yaklaşmış, dini vecibelerini yerine getirme noktasında çağın ilerisinde imtiyazlar sağlamıştır. Artvin’de, Kilise tamiri ile alakalı ilk başvurunun Tanzimat Fermanı’nın hemen ertesi sene yapıldığı görülmektedir. Kilise yapım ve onarımıyla alakalı en fazla başvuru Yusufeli (Kiskim) ilçesinden olmuştur. Arşiv belgelerinden anlaşıldığı üzere, Osmanlı Devleti etraflıca araştırma yaptıktan sonra, belirli şartlar altında kilise tamirine onay vermiştir. Osmanlı Devleti bölgedeki Müslüman ahalinin hukukunu da gözeterek, kilise onarımları sırasında mevcut yapıya ek bir yapı yapılmasını kesin bir şekilde yasaklamıştır. Kiliselerin, görsel manada camilerden daha büyük ve daha gösterişli olmasının önüne geçilmiştir.