Biyolojik gübrelemenin makarnalık buğdayda (Triticum durum) bitki gelişimi, verim ve verim komponentleri üzerine etkisinin Şırnak ekolojik koşullarında incelenmesi

Abstract

Bu çalışma, biyolojik gübrelemenin makarnalık buğday (Triticum durum) üzerindeki bitki gelişimi, verim ve verim bileşenlerine etkisini Şırnak ekolojik koşullarında araştırmıştır. Deneme 2022-2023 yıllarında Şırnak ilinin Silopi ilçesinin Üçağaç köyünde tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olacak şekilde kurulmuş ve 18 parselden oluşmaktadır. Çalışmada Edessa makarnalık buğday çeşidi kullanılmış olup, azot ve fosfatla zenginleştirilmiş üç farklı bakteri suşu (KF36B: Azot bağlayıcı, KF3A: Azot bağlayıcı, KF583: Azot bağlayıcı ve fosfat çözücü) ile bu suşların kombinasyonu (BMİX) değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, bitki boyu 62,8-81,4 cm, başak boyu 5,4-6,7 cm, kardeş sayısı 3-5 adet, m²'deki başak sayısı 475-484 adet, başakçık sayısı 11-17 adet, tane sayısı 33-54 adet, tane ağırlığı 1,2-2,3 gram, bin tane ağırlığı 35-45 gram, tane verimi 366-390 kg, biyolojik verim 879,12-950,5 kg, hektolitre ağırlığı 71,1-80,3 kg, hasat indeksi ise % 0,35-0,44 aralığında değişkenlik göstermiştir. Bu çalışmada, farklı bakteri strainleri ve kombinasyonlarının makarnalık buğdayın verim ve kalite özelliklerini önemli ölçüde etkilediği belirlenmiştir. Kimyasal gübre uygulamasına göre biyolojik gübre uygulamalarının daha sürdürülebilir ve çevre dostu olduğu kanıtlanmıştır.Elde edilen sonuçlar, Şırnak gibi yarı kurak bölgelerde biyolojik gübrelemenin, makarnalık buğday üretiminde ve sürdürülebilirliği sağlamak için gelecek vaadeden bir yaklaşım olduğunu göstermektedir.This study investigated the effects of biological fertilization on plant growth, yield and yield components on durum wheat (Triticum durum) in Şırnak ecological conditions. The experiment was established in Üçağaç village of Silopi district of Şırnak province in 2022-2023 according to a randomized block design with 3 replications and consisted of 18 plots. Edessa durum wheat variety was used in the study and three different bacterial strains enriched with nitrogen and phosphate (KF36B: Nitrogen fixing, KF3A: Nitrogen fixing, KF583: Nitrogen fixing and phosphate solubilizing) and the combination of these strains (BMIX) were evaluated. As a result of the study, plant height was 62,8-81,4 cm, spike length was 5,4-6,7 cm, tiller number was 3-5, spike number per m² was 475-484, spikelet number was 11-17, grain number was 33-54, grain weight was 1,2-2,3 grams, thousand grain weight was 35-45 grams, grain yield was 366-390 kg, biological yield was 879,12-950,5 kg, hectoliter weight was 71,1-80,3 kg, harvest index was 0,35-0,44%. In this study, it was determined that different bacterial strains and combinations significantly affected the yield and quality characteristics of durum wheat. It has been proven that biological fertilizer applications are more sustainable and environmentally friendly than chemical fertilizer applications. The results show that biological fertilization is a promising approach for durum wheat production and sustainability in semi-arid regions such as Şırnak.