SAÎD HAVVÂ’NIN SÛFÎ ŞAHSİYETİ, TASAVVUFÎ GÖRÜŞLERİ VE TEZKİYE ANLAYIŞI

Abstract

Saîd Havvâ, İhvân-ı Müslimîn teşkilatının Suriye’deki en önemli temsilcilerinden biridir. Kuruluş itibariyle bir davet hareketi olan bu teşkilatla Havvâ’nın ilk teması lise yıllarında olur. O, bu dönemde hocalığını yapan Muhammed Hâmid’in yönlendirmesiyle bazı sûfîlerin meclislerine katılarak tasavvufla tanışır. Liseyi bitirdikten sonra dönemin önemli sûfîlerini ziyaret ederek sohbetlerine katılır ve onlardan istifade eder. Zamanla sülûk ettiği bu yolda halifelik ve irşâd için icazet alır. Onun beş farklı tarikattan halifelik aldığı bilinmektedir; ancak aktif bir sûfîlik anlayışına sahip olduğu için dergâh faaliyetlerinde bulunma yerine hayatını fikrî ve siyasî mücadeleye adamıştır. Terbiyetünâ er-rûhiyye, Müzekkirât fî menâzili’s-sıddîkîn ve’r-rabbâniyyîn ile el-Müstahlas fî tezkiyeti’l-enfüs onun müstakil olarak tasavvufa dair telif ettiği eserlerdir. Bu eserlerinin dışında özellikle Key lâ nemdî be’îden ‘an ihtiyâcâti’l-’asr ve Cevlâtün fi’l-fıkheyni’l-kebîr ve’l- ekber ve usûlihimâ adlı eserleri onun tasavvufî anlayışına dair önemli bilgiler ihtiva eder. Havvâ bu eserlerinde tasavvufî görüşlerini ortaya koyarken İbn Teymiye’nin temsil ettiği selefî anlayışın hassasiyetlerini gözeterek bir denge kurar. Aynı zamanda o, bazı sûfîlerin aşırılıklarının, fakihlerin gayretleriyle şer’î çizgiye çekilmesi gerektiğini ifade eder. Havvâ’nın tasavvufî şahsiyeti ve tasavvufî görüşlerine dair ülkemizde yapılmış herhangi çalışmaya rastlamadık. Bu çalışmanın ileride yapılmasını temenni ettiğimiz akademik çalışmalara zemin teşkil edeceği inancındayız.