Millet Kütüphanesi AE müteferrik 398654 numarada kayıtlı şiir ve şarkı mecmuası (metin, inceleme ve MESTAP'a göre tasnif)

Abstract

Mecmualar, başlangıçta kişisel not defterleri şeklinde ortaya çıkmış, zamanla belirli bir tertip ve düzen içerisinde gelişerek edebî ve kültürel açıdan önemli eserler hâline gelmiştir. Bu eserler, mürettibinin şahsi zevk ve bilgi birikimini yansıtmasının yanı sıra farklı dönemlerin edebî anlayışına ve kültürel özelliklerine dair izler de taşımaktadır. Mecmualar, ihtiva ettikleri bilgiler doğrultusunda yalnızca edebiyat araştırmaları için değil; tarih, dinler tarihi, dil bilim, halk bilimi, astroloji, halk hekimliği ve gastronomi gibi farklı disiplinler için de önemli kaynaklar arasında yer almaktadır. Şiir mecmuaları, yazıldıkları dönemin şiir zevkini yansıtması ve Türk şiir geleneğine kaynaklık etmesi bakımından ayrı bir öneme sahiptir. Divanların hacim bakımından genişlemesinde temel kaynaklardan biri olan mecmualar, aynı zamanda divanı bulunmayan şairlerin şiirlerinin gün yüzüne çıkarılmasına da katkı sağlamaktadır. Bu yönüyle mecmualar, şairlerin dağınık hâlde bulunan şiirlerinin tespit edilmesi ve bir araya getirilmesi açısından önemli bir işlev üstlenmektedir. Bu çalışmada incelenen eser, Millet Kütüphanesi Ali Emîrî Müteferrik Koleksiyonu'nda 8136 numara ve 98654 bibliyografik kayıt numarasıyla kayıtlı bulunan, mürettibi bilinmeyen "Şiir ve Şarkı Mecmuası"dır. Çalışma; mecmuanın incelenmesi, transkripsiyonlu metnin hazırlanması ve MESTAP'a göre tasnif edilmesi olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Mecmuada XIV ile XIX. yüzyıllar arasında yaşamış şairlerin şiirlerine yer verilmiştir. Mecmuada 39 şaire ait 78 şiir bulunmaktadır. Bununla beraber şairi tespit edilemeyen 104 şiir vardır. Bu 182 şiirin haricinde biri Arapça biri Farsça olmak üzere iki şiir daha mevcuttur. Mecmuadaki şiirlerin bir kısmı aruz ölçüsüyle, bir kısmı ise hece ölçüsüyle kaleme alınmıştır. Şair ve şiir sayısı, nazım şekli ve nazım türü çeşitliliği bakımından mecmua oldukça zengin bir içeriğe sahiptir. Mecmuanın son kısmının (50a-53b) mensur olması, ayrıca kaynaklarda adı geçmeyen bazı şairlere ve kimi şairlerin divanlarında yer almayan şiirlere yer vermesi, eserin önemini ortaya koyan başlıca hususlardandır.

Magazines (mecmuas) initially emerged in the form of personal notebooks and, over time, developed within a certain arrangement and order, becoming works of literary and cultural importance. In addition to reflecting the compiler's personal taste and knowledge, these works also contain traces of the literary understanding and cultural characteristics of different periods. In line with the information they contain, mecmuas are important sources not only for literary studies but also for different disciplines such as history, history of religions, linguistics, folklore, astrology, folk medicine, and gastronomy. Poetry magazines have a special importance in that they reflect the poetic taste of the period in which they were written and serve as sources for the Turkish poetic tradition. Magazines, which are among the main sources contributing to the expansion of divans in terms of volume, also help bring to light the poems of poets who do not have a divan. In this respect, journals undertake an important function in identifying and compiling the scattered poems of poets. The work examined in this study is the Poetry and Song Magazine (poetry ve song magazines), whose compiler is unknown, registered in the Ali Emîrî Müteferrik Collection of the Millet Library under number 8136 and bibliographic record number 98654. The study consists of three main sections: the examination of the magazine, the preparation of the transcribed text, and its classification according to MESTAP. The journal includes poems by poets who lived between the 14th and 19th centuries. The content of the magazine comprises 73 poems belonging to 39 poets, 90 poems whose authors could not be identified, and poems written in two different languages, one in Arabic and one in Persian. Some of the poems in the journal were composed in the aruz meter, while others were written in the syllabic meter. In terms of the number of poets and poems, as well as the diversity of verse forms and poetic genres, the magazine possesses a very rich content. The fact that the final part of the magazine (folios 50a–53b) is in prose, and that it includes some poets not mentioned in the sources as well as poems not found in the divans of certain poets, are among the main features demonstrating the importance of the work.