Siirt İlinde Toprak Oluşumunu Etkileyen Coğrafi Faktörler ve Arazi Kullanımı

Abstract

Toprak oluşumunu etkileyen birçok parametre söz konusudur. Bunların başında coğrafi faktörler gelmektedir. Siirt ilinde toprak oluşumunu etkileyen coğrafi faktörler; iklim, anakaya, jeomorfolojik faktörler (eğim, bakı, yükselti), hidrografya ve bitki örtüsüdür. Ayrıca beşeri faaliyetler de toprak oluşumu ve arazi kullanımını etkilemektedir. Bu çalışmada, Siirt ilinde toprak oluşumunu etkileyen çevresel faktörlerin arazi kullanımını ne şekilde etkilediği ortaya konulmuştur. Çalışma sahasında yüksek bölgelerde yağış şartlarının etkili olması ve yıkanma nedeniyle, kireçsiz kahverengi orman toprakları görülmektedir. Bitki örtüsünün antropojenik olarak tahrip edilmesi toprağın yapısını da etkilemektedir. Çalışma sahasının batısında, bitki örtüsünün tahrip edilmesiyle saha, tarım alanlarına; Pervari ve Eruh gibi yüksek ilçelerde ise bitki örtüsü tahrip edilerek meralık alanlara dönüştürülmüştür. Çalışma sahasının kuzeyi ve doğusunda yağış ve eğim değerlerinin yüksek olması erozyon riskini arttırmaktadır. Bu bölgelerde erozyona bağlı olarak kolüvyal topraklarda bağ ve bahçe tarımı ön plana çıkmaktadır. Tüm bu coğrafi faktörlere bağlı olarak, çalışma sahasının %15’i verimli tarım sahalarını (I. sınıf, II. sınıf, III. sınıf, IV. sınıf arazi) oluştururken, %85’i ise verimsiz ya da kullanışsız (V. sınıf, VI. sınıf, VII. sınıf, VIII. sınıf arazi) tarım sahalarını oluşturmaktadır. Bu verimsiz tarım sahalarının oluşmasında özellikle litoloji, jeomorfoloji, iklim ve bitki örtüsü etkilidir. Arazi kullanım türleri açısından tüm bu coğrafi faktörler dikkate alındığında, kuzey, güneybatı ve güneydoğusunda meralık alanlara bağlı olarak hayvancılık, batı kesiminde ise tarım faaliyetleri ön plana çıkmaktadır.