Muharrem Efendi ez-Zîlî ve Nahiv İlmine Dair Hâşiye ‘ale’l-Fevâʾidi’z-zıyâʾiyye Adlı Eseri

Abstract

Muharrem EfendiX/XVI. asrın önde gelen Osmanlı âlimlerinden biridir. 910/1504 yılında Tokat’ın Zile ilçesinde doğmuş ve 1010/1601’den sonra orada vefat etmiştir. Arap dilbiliminin güzide şahsiyetlerinden İbnü’l-Hâcib’in nahiv ilmine dair el-Kâfiye’sine birçok şerh kaleme alınmıştır. Bunların en meşhurlarından biriAbdurrahmân el-Câmî’nin el-Fevâʾidü’z-zıyâʾiyye’sidir. Muharrem Efendi onun bu eserineHâşiye ‘ale’l-Fevâʾidi’zzıyâ ʾiyye isminde bir haşiye yazmıştır. O bu eserinde özellikle i‘râb tahlillerine çokça yer vermişsade ve anlaşılır bir dil kullanmıştır. Bu çalışmada Hâşiye ‘ale’l-Fevâʾidi’zzıyâ ʾiyye adlı eserin kısa bir tanıtımı yapıldıktan sonra eserin kaynaklarındanyazma nüshalarından ve eserde kullanılan yöntemden bahsedilmiştir.