İklim Değişikliği ve Bitki Mikrobiyotası Etkileşimi: Buğday (Triticum aestivum L.) Örneği

Abstract

İklim değişikliğidünya genelinde tarımsal üretimi ve gıda güvenliğini tehdit eden başlıca çevresel sorunlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Artan sıcaklıklardeğişken yağış rejimleri ve yükselen atmosferik CO₂ düzeyleri gibi iklimsel faktörlerrizosfer mikrobiyotasının bileşimini ve işlevselliğini önemli ölçüde etkileyerek simbiyotik ilişkilerin zayıflamasınapatojen yoğunluğunun artmasına ve mikrobiyal çeşitliliğin azalmasına neden olmaktadır. Bu doğrultudaçalışmada PseudomonasBacillusAzospirillum ve Trichoderma gibi bitki büyümesini teşvik eden mikroorganizmaların rizosferdeki işlevleri ile tarımsal stres koşullarındaki rolleri ele alınmıştır. Mikrobiyal inokulantlarınözellikle kuraklık ve sıcaklık stresi altındaki buğday üretiminde bitki performansını artırma açısından önemli bir potansiyele sahip olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca kontrollü çevre koşullarında yürütülen deneysel çalışmalar ve çoklu-omik teknolojilermikrobiyota yapılarının ve işlevsel profillerinin iklim değişikliğine karşı duyarlılığını ve olası adaptasyon mekanizmalarını ortaya koymada önemli katkılar sağlamaktadır. İklim değişikliğine dayanıklı tarım sistemlerinin geliştirilmesinde rizosfer mikrobiyotası stratejik bir biyolojik unsur olarak değerlendirilmeli; yerel mikroorganizma-toprak-bitki etkileşimlerine dayalı mikrobiyom temelli yaklaşımlar sürdürülebilirlik ve verimlilik hedefleri doğrultusunda yaygınlaştırılmalıdır. Bu kapsamda çalışmadaiklim değişikliğine duyarlılığı ve mikrobiyota ile olan etkileşimleri bakımından stratejik öneme sahip olan buğday (Triticum aestivum L.) ile rizosfer mikrobiyotası arasındaki etkileşim incelenmiş ve mikrobiyota temelli adaptasyon stratejileri değerlendirilmiştir.