Antepfıstığı ve buttum anaçlarında tohum topu uygulamalarının fidan performansına etkileri

Bu çalışma, kurak ve yarı kurak koşullarda tohum topu uygulamalarının antepfıstığı (Pistacia vera cv. Siirt) ve buttum (Pistacia khinjuk Stocks) anaçlarında fidan performansı üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Siirt Üniversitesi Antepfıstığı Fidan Üretim Tesisinde yürütülmüştür. Çalışma tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuş ve her tekerrürde 15 adet tohum kullanılmıştır. Tohum topları, tohumların kil, turba, iyi çürümüş koyun gübresi, koyun yünü ve mikro besin maddeleriyle kaplanmasıyla hazırlanmıştır. Tohum topları sera ve açık alan koşullarında yetiştirilmiştir. Çöğürlerde çimlenme oranı, sürgün boyu ve gövde çapında meydana gelen gelişimler izlenmiştir. Çalışmada, tohum topu uygulamalarının Siirt fıstığı ve buttum çöğürlerinin fidan gelişimi üzerinde olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Buttum çöğürlerinde tohum topu uygulamasının, tohum topu uygulaması yapılmayanlara göre daha yüksek sürgün boyu ve gövde çapı gelişimi olduğu belirlenmiştir. Siirt çöğürlerinde benzer şekilde tohum topu uygulamasının fidan gelişimi üzerine olumlu etki gösterdiği, özellikle sürgün boyunda belirgin farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak Siirt çeşidi çöğürlerinde tohum topu uygulamasının buttum çöğürlerine kıyasla fidan gelişimi üzerine daha olumlu etkiler gösterdiği kaydedilmiştir. Açık alan koşullarında ise çevresel stres faktörleri nedeniyle yüksek oranda kuruma meydana gelmiş ve sağlıklı gelişim kısıtlı kalmıştır. Çalışmada tohum topu uygulaması Siirt ve Buttum çöğürlerinin fidan gelişim performansını artırmıştır. Özellikle kuraklık stresinin yoğun olduğu bölgelerde tohum topu teknolojisinin geliştirilerek yaygınlaştırılması, fidan üretim performansını artırmaya katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

This study was conducted to determine the effects of seed ball applications on seedling performance of pistachio (Pistacia vera cv. Siirt) and buttum (Pistacia khinjuk Stocks) rootstocks under arid and semi-arid conditions. The research was carried out at the Siirt University Pistachio Seedling Production Facility. The study was established according to a randomized block design with 3 replications, and 15 seeds were used in each replication. Seed balls were prepared by coating the seeds with clay, peat, well-rotted sheep manure, sheep wool, and micronutrients. Seed balls were grown under greenhouse and open field conditions. Germination rate, shoot length, and stem diameter developments in seedlings/rootstocks were monitored. The study determined that seed ball applications had a positive effect on seedling development of Siirt pistachio and buttum rootstocks. In buttum rootstocks, seed ball application resulted in higher shoot length and stem diameter development compared to those without seed ball application. In Siirt seedlings, it was similarly determined that seed ball application had a positive effect on seedling development, particularly noticeable differences in shoot length. Overall, it was noted that seed ball application had more positive effects on seedling development in Siirt variety pistachio seedlings compared to Buttum seedlings. Under open field conditions, high rates of drying occurred due to environmental stress factors, limiting healthy development. In conclusion, seed ball application is an effective method that increases success in seedling development for both Siirt and Buttum seedlings. Especially in regions with intense drought stress, developing and widespread use of seed ball technology will contribute to improved production performance.