Nüfus ve Temettüat Defterlerine Göre Haymana’daki Modanlı Aşireti Köyleri

Abstract

Osmanlı Devleti sınırları içerisinde yer alan herhangi bir yerleşim biriminin XIX. yüzyıldaki sosyaldemografik ve ekonomik yapısını incelemeye yönelik araştırmalarda nüfus ve temettüat defterleri temel başvuru kaynakları arasında yer almaktadır. Osmanlı Devletimodern anlamdaki ilk nüfus sayımını 1831 yılında gerçekleştirmiş ve bu sayımda ülke genelindeki erkek nüfusu kayıt altına almıştır. Tanzimat Fermanı’nın ilanından sonra ise devletin idarî ve malî yapısını yeniden düzenleme çabalarının bir sonucu olarak 1844 yılında ikinci bir nüfus sayımı yapılmıştır. Bununla eş zamanlı olarak 1844–1845 yıllarında temettüat sayımları gerçekleştirilmiş ve vergi mükellefi olan haneler ayrıntılı biçimde kayıt altına alınmıştır. Temettüat defterlerinde kişilerin adlarılakaplarıunvanlarımesleklerisahip oldukları taşınır ve taşınmaz mallargelir kaynakları ve ödedikleri vergiler ayrıntılı şekilde yer almaktadır. Söz konusu kayıtlarait oldukları yerleşimlerin sosyalbeşerî ve iktisadî yapısının ortaya konulmasına imkân tanıyan zengin veriler sunmaktadır. Bu çalışmadanüfus ve temettüat defterlerinden hareketle Ankara’nın Haymana kazasına bağlı ÇeltikliKatrancıSaatliKara SüleymanlıYamak ve Kale köylerinde yerleşik bulunan Modanlı Aşireti’nin nüfus yapısımeslekî dağılımıekonomik faaliyetleri ve sosyoekonomik özellikleri incelenecektir.