ANADOLU’NUN İKİ İHRACAT KAPISI: İZMİR VE MERSİN LİMAN TİCARETİNİN NİCEL VERİLERLE ANALİZİ [1887 – 1912]

Abstract

19. yüzyılın ikinci yarısında Anadolu’nun iki önemli ihraç kapısı olan İzmir ve Mersin liman ticareti özellikle 1880’lerden sonra ivme kazanmış ve bu iki liman Osmanlı’nın dünya ticaretiyle daha yoğun ilişkiler içine girmesinde önemli bir rol oynamıştır. Osmanlı ekonomisinin bu limanlar aracılığıyla dünya ticaretine 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren daha hızlı bir şekilde eklemlenmesinde özellikle ulaşım alanında yaşanan gelişmeler etkili olmuştur. Bu anlamda hem buharlı gemiler hem de demir yolları Anadolu’nun İzmir ve Mersin gibi iki önemli liman kentinin gelişmesinde kayda değer bir rol oynamıştır. Ulaşım teknolojilerinin gelişmesiyle bu iki liman hinterlantlarıyla daha yakın ticari ilişkiler geliştirirken İzmir Batı Anadolu’nun Mersin de İç ve Güney Anadolu Bölgeleri’nin ihraç limanı özelliği kazanmıştır. Araştırmamız İzmir ve Mersin liman ticaretini 1887’den itibaren istatistiksel olarak analiz edip bu limanlardaki ticari gelişimi ve büyümeyi nicel verilerle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşmak için bahsi geçen limanlara gelen buharlı ve yelkenli gemi sayıları

bunların taşıdıkları ticari emtia ve bu limanlardan yapılan ihracat ve ithalat oranları 1887’den 1912’ye yani I. Dünya Savaşı öncesine kadar verilmeye çalışılacaktır. Bu şekilde Anadolu’nun iki önemli ihracat limanının I. Dünya Savaşı öncesindeki sosyoekonomik durumları ortaya konulmaya çalışılmıştır.