NÖROTEOLOJİİK AÇIDAN KESB NAZARİYESİ (BENJAMİN LİBET DENEYİ ÇERÇEVESİNDE)

Abstract

Din-bilim ilişkisi tarihsel süreçte olduğu gibi günümüzde de tartışılmaya devam etmektedir. HristiyanAvrupa’sında ortaya çıkan tartışmaların İslam dünyasını da etkilediği bir vakıadır. İslam kelamcıları,İslam dini ile bilim arasında bir çatışmanın olmadığı genel kabulüyle hareket ederler. Özellikle bunoktada kelamın vesâil alanı, metafiziğin desteklendiği alan olarak kabul görmektedir. Moderndönemde vesâil alanında önemli bilimsel çalışmaların olduğu görülmektedir. Bunlardan biri deNöroteolojidir. Nöroteoloji, davranışı nöral (sinirsel) temelde inceleyip açıklamaya çalışan bilim dalıdır.Bu noktada özellikle dindarlığın nörolojik temelleri ve evrimsel işlevi hakkında önemli bilgilersunmaktadır.Bu çalışmada kelamın en önemli tartışma konularından biri olan kesb nazariyesi, Nöroteolojik açıdanBenjamin Libet deneyiyle değerlendirilmektedir. Deney sonuçları yayınlandığında o güne kadar felsefeve bilim dünyasında tartışılagelen insanın irade özgürlüğü meselesine yeni bir tartışma zeminihazırlamıştır. Kelam ilminde de Eş’ârî’nin kesb anlayışının insanın irade özgürlüğü açısından cidditartışmalara sebebiyet verdiği bilinmektedir. Bu bağlamda Eş’ârî’nin kesb anlayışının Benjamin Libetdeneyine uygun veriler içermesi, dikkat çeken bir husus olarak göze çarpmaktadır. Bu bağlamdaçalışmanın en önemli amaçlarından biri de fizik-metafizik ilişkisi bağlamında bilimsel verilerle birteoloji kurma imkânını tartışmaya açmaktır.