Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) teknolojisinin coğrafya öğretimindeki işlevselliği: Göç konusu ile ilgili örnek bir ders uygulaması

Abstract

Coğrafi bilgi sistemleri (CBS); dünya üzerindeki nesneleri, doğal ve beşeri kaynaklı olayları ve bunlara ait tüm nicel ve nitel bilgileri toplamaya, güncelleştirmeye, haritalamaya ve mekansal analizlerini yaparak, bir sentez halinde ortaya koymaya yarayan yüksek performanslı bilgisayar destekli bir sistemdir. Böylece CBS; konuma dayalı gözlemlerle elde edilen verilerin sayısallaştırılması, grafik ve grafik olmayan bilgilerin toplanması, saklanması, işlenmesi ve kullanıcıya sunulması işlevlerini bütünlük içerisinde gerçekleştiren bir bilgi sistemidir. İnsan-doğal ortam arasındaki karşılıklı etkileşimleri sürdürülebilir bir yapı çerçevesinde inceleyen coğrafya biliminin mekansal analizini eğitim ve öğretim sürecinde uygulamak için yararlanılan önemli araçlardan biri de CBS'dir. Mevcut orta ve yükseköğretim programlarında coğrafya öğretimi ile ilgili bazı aksaklıkların olduğu ve öğrencilerin derse katılma ortamının pek işlerlik kazanmadığı, ezbere dayanan ve günlük yaşamda bireyin çalışmalarına katkı sağlamayan tasvirci bir coğrafya öğretiminde istenilen başarının elde edilmesi zor görünmektedir. Oysa CBS ile coğrafya öğretimi, öğrenci erişisini istenilen düzeye ulaştırabildiği gibi, hem öğrencilere hem öğretmenlere klasik coğrafya öğretimi dışında da önemli avantaj ve fırsatlar sunmaktadır. Coğrafya öğretiminde yararlanılan araç, gereç, sayısal veri, teknik bilgi ve donanımları ile bunların analiz yöntemlerini içeren CBS, çeşitli programlarla geliştirilmesi durumunda, coğrafya öğretiminin daha kolay ve anlaşılır olmasını sağlayarak, öğrencinin derse karşı olan ilgisini artıracak ve öğretimin istenilen düzeye erişimini sağlayacaktır. CBS'nin orta ve yükseköğretimdeki coğrafya derslerinde etkili bir şekilde kullanılmasına yönelik hazırlanan bu çalışmada; Beşeri Coğrafya dersinde, \"İç Göçler\" konusuyla ilgili örnek bir ders anlatımına yer verilecektir. Burada amaç; öğrencilerin CBS destekli bir öğretim metoduyla coğrafya derslerinde nasıl etkin bir şekilde yer alabileceklerini ve dersin amacına yönelik olarak nasıl başarılı bir öğretim görebileceklerini ortaya koymaktır.