BİR DEVLET ADAMI OLARAK İSMET İNÖNÜ’NÜN DİYARBAKIR ZİYARETLERİ (1932-1950)

Abstract

Bu makaleİsmet İnönü’nün 1932-1950 yılları arasında Başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığı görevleri sırasında Diyarbakır’a gerçekleştirdiği ziyaretleri incelemeyi amaçlamaktadır. İnönü’nün bu ziyaretleridönemin bölgesel kalkınma politikalarıdevletin taşra ile kurduğu ilişki biçimleri ve Cumhuriyet ideolojisinin yerel düzeydeki uygulamaları açısından değerlendirilmiştir. 1932 ve 1935 yıllarındaki ziyaretlerde demiryolu projeleriHalkevleri’nin etkinliğieğitim kurumlarının durumusağlık hizmetleri ve altyapı sorunları gündeme gelmiş; İnönü tarafından bu konulara dair gözlemler yapılmış ve çeşitli raporlar hazırlanmıştır. Hazırlanan raporlar doğrultusunda yerel düzeyde bazı idari ve fiziksel düzenlemelere gidilmiştir. Cumhurbaşkanlığı dönemine ait ziyaretlerde ise II. Dünya Savaşı’nın yarattığı genel zorluklar gözetilerek barınmaulaştırmaelektrik ve su gibi temel ihtiyaçlara ilişkin incelemeler yapılmış; bölge valilerimülki ve askerî erkân ile çeşitli değerlendirme toplantıları gerçekleştirilmiştir. İnönü’nün şehirdeki eğitim kurumlarınıkamu yapımlarını ve sağlık tesislerini yerinde denetlediği; halkla temas kurarak çeşitli toplumsal talepleri dinlediği görülmektedir. Ziyaretler esnasında yerel basının üslubunda dönemin tek parti rejimi ile özdeşleşen liderlik vurgusu ve bağlılık ifadeleri dikkat çekmektedir.