İnsani Gelişmişlik Endeksi ve Sosyal Harcamalar İlişkisi: Türkiye Örneği

Abstract

Devletler yükümlülükleri kapsamında toplum içerisindeki eşitsizlikleri gidermeyi amaçlarlar. Kamu harcamaları içerisinde önemli bir yer tutan sosyal harcamalar ile ekonomik anlamda deza- vantajlı sayılan grupların refah düzeyinin arttı- rılması amaçlanmaktadır. Yine bir diğer önemli kavram olan gelişmişlik düzeyinin göstergesi du- rumunda olan İnsani Gelişmişlik Endeksi verileri sosyal harcamalar ile bağlantılı pek çok durum hakkında referans noktasıdır. Çalışmada Türkiye’de sosyal harcamalar ile gelişmişlik düzeyi arasındaki ilişkinin ampirik olarak incelenmesi hedeflenmiş- tir. Bu doğrultuda 1990-2019 dönemine ait OECD ve Birleşmiş Milletler verileri kullanılmıştır. Sos - yal harcamalar ile ilgili OECD veri tabanında 2019 yılına kadarki dönemde direkt olarak veriler yer almakta, 2020-2022 yılları arasında ise tahminler bulunmaktadır. Bundan kaynaklı olarak 2019 yılına kadarki veriler çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma- da değişkenler İnsani Gelişmişlik Endeksi ile Sos- yal Harcamalar (GSYİH içerisindeki yüzdelik pay) olarak seçilmiştir. Yapılan ampirik inceleme sonu- cunda seriler arasında uzun dönemli eş bütünleşik ilişkinin var olduğu tespit edilmiştir. Katsayı tah- mincileri sonucunda Türkiye’de araştırılan dönem için sosyal harcamalar ile gelişmişlik düzeyi ara- sında pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu yani sosyal harcamalarda meydana gelen bir artışın gelişmiş- lik düzeyini de arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır.