Avşarlı (Afşarlı) Nadir Şah’ın Üçüncü Kars Kalesi Muhasarasında Osmanlı Devleti’nin Aldığı Askeri, Lojistik Ve Mali Tedbirler: (1743-1745)

Abstract

Kars Kalesi stratejik konumu nedeniyle eski çağlardan beri birçok devletin hâkimiyet kurmak istediği önemli bir savunma merkeziydi. İpek yolunun üzerinde bulunması, Anadolu’yu Kafkasya, Azerbaycan ve İran’a bağlayan önemli bir kavşak noktasında bulunması dönemin hâkim güçlerinin ilgisini çekmiştir. Kanuni Sultan Süleyman saltanatı döneminde Osmanlı egemenliğine geçen kale, Osmanlı Devleti’nin şark hududundaki en önemli sınır kalelerinden birini teşkil etmiştir. Osmanlı- Safevi harplerinin yaşandığı 16. ve 17. yüzyıllarda Osmanlı sefer organizasyonunun önemli bir geçiş güzergâhı olmuştur. Bu durum 18. yüzyılın ikinci yarısında da devam etmiştir. Osmanlı Devleti, 1722 Safevi Devleti’nde başlayan iç karışıklıkları fırsat bilerek 1723 yılında Safevi Devleti’ne harp ilan etti. Azerbaycan, Kafkasya ve Batı İran da 1730 yılına kadar hızlı bir ilerleme gösterdi. Fakat Safevi Hükümdarı Şah Tahmasb’ın ordu kumandanlığına atadığı Nadir, son derece başarılı olmuş ve Osmanlı Devleti’ne karşı önceden kaybedilen toprakları geri kazanmıştır. Kendisini şah olarak ilan eden Nadir, Kars Kalesi’ni 3 defa kuşatmıştır. Nadir Şah en son 29 Temmuz 1744 tarihinde Kars Kalesi’ni muhasara etmiş fakat Osmanlı ordusunun direnişi karşısında başarılı olamamıştır. Osmanlı Hükümeti, Nadir Şah’ın Kars Kalesi kuşatmasına karşı kalenin tahkimatı için imparatorluğunun eyalet ve sancaklarında bulunan çeşitli askeri birlikleri kaydırarak kalenin takviyesini gerçekleştirdi. Bu askeri birliklerin lojistik ve finansmanı sağladı. Bu çalışmada, Nadir Şah’ın Kars Kalesi kuşatmasına karşılık Osmanlı Devleti’nin kalede aldığı tedbirler, kalede bulundurulan askeri birlikler ve bu askeri birliklerin finansmanı ele alınmıştır.