MADEN ADLARININ KÖKEN BİLİMİ AÇISINDAN İNCELENMESİ

Abstract

Göçebelikten yerleşik hayata kadar geniş bir etki alanına sahip faaliyetlerden biri madenciliktir. Madenciliğin ekonomi, askerî, ticari, jeoloji, kimya ve benzeri birçok sahada etkisi bulunmaktadır ve dilcilik de bu etkilerden başlıca olanıdır. Madenler, dilcilik içerisinde anlam bilim, yer adı bilimi, söz varlığı vb. birçok yaklaşımla incelenmiştir. Çalışmada ele alınan yaklaşım köken bilimidir (etimoloji). Çalışmanın konusu, maden adlarının köken bilimi açısından incelenmesidir. Çalışma, metalik madenler (altın, demir, gümüş ve bakır) ve bu madenlerden elde edilen alaşımlı metallerle (tunç ve çelik) sınırlandırılmıştır. Nitel bir araştırma olan çalışmada belge analizi yöntemi kullanılmıştır. Madenlerin kökeninin belirlenmesinde ses bilgisi, anlam bilimi ve benzeri yaklaşımlar dikkate alınmıştır. Çalışmada elde edilen bulguların güvenirlik ve geçerliğini ortaya koymak amacıyla madenler (altın, demir, gümüş, bakır, çelik ve tunç), Türk dilinin tarihî ve çağdaş şiveleriyle lehçelerindeki kullanımları açısından incelenmiştir. Çalışma sonucunda Türk dili asıllı olduğu tespit edilen maden adlarının, Türk dilinin kültürel ve tarihi gelişimine dair aydınlatıcı bilgiler sunduğu ortaya konmuştur.