Bir İktidar Aracı Olarak Eğitim: Michel Foucault’nun Eğitime İlişkin Görüşleri

Abstract

Bireyin ve toplumun yaşamını inşa ederek dönüştürebilme gücüne sahip olan eğitim, hayatımızda oldukçaönemli bir yere sahiptir. Öyle ki, eğitimin bu dönüştürücü gücü, toplum nezdinde mübalağalı bir hâle evrilerekeğitimi içinden çıkarılması hayli zor bir yapaylık dünyasına hapsetmiştir. Eğitim bu efsunlu evrende her şeyimümkün kılan sihirli bir değnek muamelesi görür. Foucault’nun, neoliberal iktidar aygıtının eğitimle olan ilişkisine yönelik fikirleri, eğitimi bu bahsi edilen sentetik dünyadan kurtararak onu sahici bir düzlemde elealma ve tartışma olanağını ortaya çıkarır. Bu yüzden bu çalışma, Foucault’nun eğitime ilişkin görüşleriüzerinden eğitimin neoliberal iktidar mekanizması ile olan ilişkisi ve bu ilişkide eğitime biçilen rolçerçevesinde eğitim-iktidar ilişkisini incelemekte ve bu yönüyle meseleye dair farklı bir pespektif ortayakoymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın ortaya koyduğu bulgular ışığında Foucault’nun yönetimsellik fikri ileiktidar kavramına getirmiş olduğu orijinal yorum, eğitimin de bu yeni düzlemde neoliberal aygıt adına süjeyetiştirme rolünü üstlenişine dair müstesna bir bakış açısını mümkün kılarak eğitimi daha sahici bir yaklaşımlatartışabilme imkânını sunmaktadır. Bu minvalde, kadim dünyada içsel bir yolculuk olarak görülen eğitimin,modern dünyada salt davranış değişikliği olarak ele alınıyor oluşu da Foucault’nun etraflıca tasvir ve tahliletmiş olduğu neoliberal düzen içerisinde bambaşka bir anlama kavuşur. Bu sistem dahilinde öğrenci de kendiniözgür zanneden bir süje olarak inşa edilerek geç kapitalist iktidar aygıtının bir sömürü nesnesi konumunaindirgenir