Kendi Köyünün Yabancısı: Cumhuriyet Dönemi’nde Köy Kökenli Öğretmenlerin Köye Bakışları

Abstract

Millî Mücadele sonrasında Anadolu’da modern Türk kimliğine dayanan bir ulus devlet inşası süreci başlamıştır. Kemalist modern ulus devlet oluşturma sürecinde toplum seküler ve modern anlamda baştan tasarlanmıştır. Saltanat ve halifelik kaldırılmış, dil, kültür, iktisat ve eğitim gibi birçok alanda reformlar yapılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Osmanlı’dan köylü bir toplum yapısı mirası almıştır. Cumhuriyetin kurucu kadroları topyekûn bir modernleşmeyi hedefledikleri için köylü de modernleştirilmesi gereken bir olgu olarak ortaya çıkmıştır. Köylünün modernleştirilmesinde eğitimin rolünden yararlanılmak istenmiş ve köy çocukları eğitilerek köylerine öğretmen olarak gönderilmiştir. Bu öğretmenler hem Cumhuriyet’in kurucu değerlerinin köylerdeki temsilcisi olmuş hem de köyü dönüştürmeye çalışmışlardır. Ancak içinde doğup büyüdükleri köye yabancılaşmışlardır. Ayrıca köyü ötekileştiren dilin üretimine de büyük katkıları olmuştur. Bu makalenin amacı köye gidip köy ile ilgili edebi eserler yazan köy kökenli öğretmenlerin geçirdikleri zihinsel dönüşüm ile birlikte köyü anlattıkları eserlerinde köylerine karşı nasıl yabancılaştıklarını işlemektir.