Değerler Eğitimi Bağlamında Siirt Menkıbeleri

Abstract

Ürkler, sosyo-kültürel süreç içerisinde bazı davranış kalıplarına olumlu anlamlaryükleyerek aynı zamanda bu davranış kalıplarının inşasına ve korunmasına önem vermişlerdir.Toplum tarafından onaylandığı için tekrarlanarak kalıp haline gelen davranışlar, geçen yüzyıllariçerisinde soyut anlam kazanarak birer değer haline gelmiştir. Dolayısıyla sosyo-kültürel hayatınbir yansıması olan edebi ürünlerde bu değerlerin işlenmesi kaçınılmaz bir hal almıştır.Anonim halk edebiyatı ürünlerinden olan menkıbelerde de muhataba verilmek istenenmesaj, kuru bir ileti olmanın dışında, halkın kültür kodlarına işlenmiş değerlerdir. Toplumlar,geleceklerini sağlıklı bir şekilde oluşturabilmek için bu değerleri gelecek nesillere aktarma ihtiyacıduyarlar. Bu çalışmada, Siirt menkıbeleri, değer eğitimi açısından ele alınmış, Siirt ilinde derlenmişolan menkıbelerde, değerlerin nasıl ve ne sıklıkta işlendiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmadanitel araştırma yöntemlerinden metin inceleme yöntemi kullanılarak Siirt menkıbelerinde bulunandeğerler tespit edilmiştir. Araştırmanın veri toplama kaynağını “Siirt Menkıbeleri ve TürbeRitüelleri” adlı kitapta yer alan toplam doksan menkıbe oluşturmaktadır. Verilerin analizindebetimsel analiz yaklaşımı kullanılmıştır. İnceleme; Rokeach’ın değer sınıflandırması çerçevesindeyapılmış, ulaşılan sonuçlar, değer eğitimi açısından yorumlanmıştır. Sonuç olarak; kendini kontroledebilme, yardımseverlik, geniş görüşlü olmak ve bilgelik gibi vasıta ve gaye değerlerin geleceknesillere aktarımında menkıbelerin kullanılabileceği görülmüştür.