HIDIR B. ABDURRAHMAN EL-EZDÎ’NİN KUR’AN’I KUR’AN İLE TEFSİR ANLAYIŞI

Abstract

Hz. Peygamber ile başlayan tefsir faaliyeti; sahabe, tâbiîn ve etbâu’t-tâbiînile devam etmiş ve günümüze kadar gelmiştir. İlk başta şifahî rivayetleredayanan bu faaliyet; zamanla yazılı hale getirilmiş, bu konuda çok sayıda vedeğişik eserler kaleme alınmıştır. Kur’an tefsir edilirken çeşitli metodlarabaşvurulmuştur. Bazı alimler; rivayet tarikiyle Hz. Peygamber, sahabe, tâbiînve önceki müfessirlerin tefsirlerini naklederek Kur’an’a hizmet etmeye çalışmış, bazı alimler de dirayet tarikiyle tefsir yapmaya gayret etmişlerdir. Tefsiryapılırken Kur’an’ın terimlerine, kalıp ifadelerine; ayetlerin siyak-sibakınave Kur’an’ın bütünlüğüne dikkat etmek son derece önem arz ettiği bilinen bir husustur. Bunun için müfessirler, bu ilkeye muvafık tefsir yapmayaönem vermiş ve bunu en önemli tefsir yaklaşımlarından kabul etmişlerdir.Kur’an’ın Kur’an ile tefsir metodu denilen bu tefsir türünde, ayetler başka ayetler ile tefsir edilmeye çalışılmaktadır. Bu tefsir metoduna önem verenmüfessirlerden biri Hıdır b. Abdurrahman el-Ezdî’dir (616-700/1220-1301). el-Ezdî, et-Tibyân fî tefsîri’l-Kur’an adıyla kaleme aldığı tefsirinde,Kur’an’ı yine Kur’an ile tefsir etmeye büyük önem vermiş; Kur’an’ın kelime ve kalıp ifadelerine değinmiş; bu yaklaşımını Kur’an’ın bütünlüğüne veayetlerin siyak-sibakına dikkat ederek yapmıştır. Bu makalede, el-Ezdî’ninKur’an’ı Kur’an ile tefsir yaklaşımı üzerinde durulacak, konu örneklerle somutlaştırılmaya çalışılacaktır.