Cinsiyet Seçimi İlahi İradeye Müdahale midir? Şûrâ/49-50 Âyetleri Özelinde Bir İnceleme

Abstract

Modern dönemde gerek dijital gerekse sağlık alanında çok hızlı gelişmeler yaşanmıştır. Bu gelişmelerkuşkusuz bireylerin toplumsal yaşamına olumlu katkılar sağlamış olmakla birliktebazı durumlarda çeşitli sorunların ve istifhamların doğmasına da zemin hazırlamıştır. Özellikle bu ilerlemelerin dinî alanda ve Yüce Allah’ın mutlak kudretine ilişkin konularda zihinlerde farklı soru işaretlerine yol açmasısöz konusu meselelerin araştırılmasını zorunlu hâle getirmiştir. Bu gelişmelerden biri de şüphesiz cinsiyet seçimi konusudur. Cinsiyet seçimimodern tıbbın sunduğu imkânlarla doğacak çocuğun cinsiyetinin önceden belirlenebilir hâle gelmesi şeklinde tanımlanmıştır. Cinsiyet seçimine yönelik taleplerin arka planı irdelendiğinde çoğunlukla toplumsal yapıdan kaynaklanan cinsiyet temelli değer algılarının bulunduğu görülmektedir. Çağdaş dönemde tıbbi gelişmelerin sunduğu imkânlarla preimplantasyon genetik tanı (PGT)sperm ayrıştırma ve mikro sıralama (MicroSort) gibi yöntemlerle embriyonun cinsiyeti döllenme öncesinde ya da sonrasında belirlenebilir olması cinsiyet seçimine olan talebi arttırdığı müşahede edilmektedir. Araştırmada bilimsel olarak cinsiyet seçimine kategorik olarak karşı çıkmanın doğru olmadığı görülmüştür. Zira tıbbî açıdan bakıldığındabazı kalıtsal hastalıkların önlenmesi amacıyla bu yöntemlerin kullanılmasının fayda sağladığı ve bu tür hastalıkları giderdiği tespit edilmiştir. Ancak yalnızca bireysel tercihlere veya estetik kaygılara dayalı uygulamalarinsanın doğaya ve yaratılış sürecine müdahalesi bağlamında bazı araştırmacılar tarafından etik açıdan sorunlu olarak değerlendirilmiştir. Bu noktada insanın özgür iradesi ile Allah'ın yaratma kudreti arasındaki sınırın nasıl belirleneceği sorusu gündeme gelmektedir. Etik tartışmaların ötesindekonu fıkhî açıdan da önem arz etmektedir. İslâm âlimlerinin genel kanaatizaruret veya tıbbî gerekçelere dayanmayan cinsiyet seçimi uygulamalarının meşru olmadığı yönündedir. Şûrâ Sûresi’nin 49-50. âyetlerinde Yüce Allah’ın dilediğine kızdilediğine erkek evlat verdiği; kimine her ikisini lütfettiği ve kimini ise kısır bıraktığı ifade edilerekcinsiyetin mutlak surette İlâhî iradenin bir tasarrufu olduğu belirtilmiştir. Bu durum beraberinde çok ciddi ahlakî ve dinî tartışmaları gündeme getirmiştir. Bu doğrultuda araştırmada öncelikli olarak bireyleri cinsiyet seçimine yönelten motivasyonlar incelenmişardından söz konusu uygulamada kullanılan tıbbî yöntemlere değinilmiştir. Son aşamada ise bu uygulamaların etik ve İslâm hukuku açısından değerlendirilmesi yapılmış; ayrıca söz konusu müdahalenin İlâhî iradeye yönelik bir müdahale olup olmadığı tartışılmıştır. Bundan hareketle bu çalışmada Şûrâ Sûresi’nin 49-50. âyetleri çerçevesinde cinsiyet seçimi konusuna sosyokültüreltıbbîetik ve fıkhî boyutlarıyla temas edilmiştir. Bu perspektiften hareketle cinsiyet seçimi uygulamasının yaratıcı kudrete müdahale niteliği taşıyıp taşımadığı önemli bir tartışma alanı olarak ortaya çıkmaktadır. Ancak araştırma sonucundamezkûr yöntemin zaruret halleri dışında kullanımının etik açıdan uygun olmadığı belirtilmekle birlikteyüce Allah'ın iradesine müdahale niteliği taşımadığı; aksineonun iradesiyle uyumlu olduğu görülmüştür.