MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA? LİK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ

Abstract

XIX. yüzyılda Süleymaniye muhitinde yaşamış olan Molla Abdurrahmanel-Pencvînî (1319/1902), yaklaşık yarım asır boyunca sürdürdüğü ilmî faaliyetleri, aklî ve naklî ilimlerde kaleme aldığı farklı boyut ve muhtevalara sahip otuzu aşkın çalışmasıyla kendi dönemindeİslamî ilimlerde iz bırakan önemli bir âlim ve müelliftir. Onun, özellikle fıkhın evlilik (nikâh) ve boşama (talâk) konularında oldukça dikkat çekici fetvaları ve çalışmaları bulunmaktadır. Pencvînî’nin söz konusu çalışmalarından biri, talîk/şart edatlarıyla yapılan şartlı boşamaları (mu?allak talâk) ele aldığı on yedi beyitlik Arapça manzum risâlesidir (Edavâtu’t-ta?lîk). O, bu risâlesinde, talîk/şart edatlarıyla yapılan şartlı boşamalarda boşamanın gerçekleşme zamanı [fevrîlik: derhal/hemen; terâhîlik:geciktirme/sonradan ya da “tekrar” ifade etmesi], yeminli boşama (yemîn bi’t-talâk), şartlı boşamadan sonra başvurulan hul? işlemi ve bu işlemin şartlı boşamalara etkisi ve şartlı boşamalarda fâiller ve ilgili hükümler gibi konuları işlemiştir. Pencvînî’ninEdavâtu’t-ta?lîkadlı risâlesi, İslam hukukunun en tartışmalı meselelerden biri olan şartlı boşamayı konu edinmesi, ta?lîk/şart edatlarıyla yapılan boşamaların hükümlerini, -ulaşabildiğimiz kadarıyla-müstakil olarak inceleyen tek manzum çalışma olmasıve meseleyi ilmî bir perspektifle ve sistematik bir tarzda irdelemesi açısından dikkate değerdir. Fakîhlerin çizgisine muvafık olarak şartlı boşamaların geçerli olduğu görüşünde olan Pencvînî, mensubu olduğu Şâfi?î mezhebi doktrinine bağlı kalarak ta?lîk/şart edatlarıyla yapılan şartlı boşamaların hükümlerini gayet özlü bir şekilde aktarmıştır.