AÇIK OCAK MADENCİLİĞİNDE GNSS TABANLI ARAÇ TAKİP VE ÇARPIŞMA ÖNLEME SİSTEMLERİ: İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ PERSPEKTİFİNDEN BİR LİTERATÜR İNCELEMESİ

Açık ocak madenciliğinde kamyon taşımacılığı (powered haulage), ölümcül iş kazaları ve yüksek maddi kayıpların en önemli kaynaklarından biri olmaya devam etmektedir. Son yirmi yılda küresel uydu konumlama sistemleri (Global Navigation Satellite Systems, GNSS) tabanlı araç takip sistemleri, çarpışma uyarı ve önleme sistemleri (Collision Avoidance Systems, CAS) teknolojileri, akıllı telefon sensörleri, telematik tabanlı biletleme-izleme çözümleri ve zekâ destekli filo yönetim sistemleri, bu riskleri azaltmak amacıyla giderek daha yaygın biçimde kullanılmaktadır (Hrica et al., 2022; Moniri-Morad et al., 2024). Bu çalışma, GNSS temelli elektronik takip sistemlerinin açık ocak kamyon trafiği güvenliğine katkılarını, teknolojik bileşenlerini ve sınırlılıklarını iş sağlığı ve güvenliği (İSG) odağında sistematik olarak irdeleyen bir derlemedir. Powered haulage risk profili, GNSS/ETS (Elektronik Takip Sistemleri, ETS) mimarisi, uygulama örnekleri ve sensör füzyonu başlıkları altında seçilmiş çalışmalar tartışılmıştır. Türkiye’de GNSS tabanlı araç takip ve çarpışma önleme sistemlerine ilişkin bilimsel yayınların sınırlılığı vurgulanmış; 6331 sayılı Kanun bağlamında açık ocaklarda ETS–İSG entegrasyonuna yönelik politika ve araştırma önerileri sunulmuştur.