Türkiye’de Yetenek Yönetimi Çalışmalarındaki Gelişmeler: Lisansüstü Tezlere Yönelik Bir Analiz (2007-2019

Abstract

İşletmeler içinde bulundukları yoğun rekabet ortamından kurtulabilmek ve ortalamanın üzerinde kar elde etmek için stratejik yönetim unsurlarını kullanmaktadırlar. İşletmelerin sürdürülebilir bir şekilde yüksek getiri elde edebilmesi için farklılaşma stratejilerini de uygulaması gerekmektedir. Sektör içerisinde farklılaşmanın sağlanabilmesi için gerekli olan ise işletmenin taklit edilemeyen, nadir bulunan ve kendine has olan özelliklerini geliştirmesi sayesinde sürdürülebilir karlılığı oluşturmasıdır. Bu özelliklerin odak noktasında ise insan kaynağı gelmektedir. İşletmenin temel yetkinliğini sağlamada insan kaynağının yetenekleri büyük bir önem kazanmıştır. Bunu yapabilmek için yetenek yönetimi uygulamaları uygulanmalı ve stratejik amaçlar doğrultusunda insan kaynakları geliştirilmelidir. Yetenek yönetimi, işe alım sürecinden başlayarak yetenekli bireylerin işletmeye girmesini sağlamakta ve işletmenin daha önceden belirlenmiş olan stratejik yönetimine uygun olarak kilit noktalarda yetenekli insan kaynağının oluşmasını sağlamaktadır. Yetenek yönetimi sayesinde işletmenin stratejik yönetim uygulamalarının sürdürülebilirliği sağlanabilmektedir. Yetenek yönetimi ile işletmenin stratejik yönetim uygulamaları koordineli bir yapı oluşturduğunda işletmenin gelecekte ihtiyacı olan yetenekleri de karşılanabilmektedir. Çalışmanın temel amacı, yetenek yönetimi konusuna yönelik ilginin durumunu ve oluşan gelişmeleri belirleyebilmektir. Bu kapsamda yetenek yönetimi konusunda yazılmış olan ve Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ) ana sayfasında yayınlanan lisansüstü tezlerin hazırlandığı yılların dağılımı, hangi üniversite ve enstitüde hazırlandığı, hangi konulara odaklandığı, hangi yöntemlerin kullanıldığı ve örneklem sayısı kriterleri yönleri ile kıyaslaması MAXQDA 2020 nitel analiz programı kullanılarak yapılmıştır. Bu çalışma çerçevesinde yetenek yönetimi konusundaki yönelim ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmada, 2007-2019 yılları arasında hazırlanmış olan toplamda 68 yüksek lisans tezi ve doktora tezi araştırma kapsamına alınmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre, yetenek yönetimi kavramı evrimsel bir gelişim göstererek üç farklı dönem ortaya çıkmıştır. Birinci dönemde yetenek yönetiminin kavramsal gelişimine yönelik çalışmalar yer alırken ikinci ve üçüncü dönemde ise iş tatmini, çalışan performansı ve işten ayrılma niyeti gibi çalışan odaklı konuların yanında örgütsel bağlılık, örgütsel yenilik ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü gibi örgütsel konular ile ilişkilendirilmiştir.