HAFIZA MEKÂNI OLARAK TEMATİK MÜZELER: SABUNCUOĞLU ŞEREFEDDİN TIP ve CERRAHİ TARİHİ MÜZESİ ÖRNEĞİ

Abstract

Müzeler sanata, bilime ve insanlık tarihine ait eserlerin/yapıtların, belgelerin, nesnelerin sergilendiği ve korunduğu yapılardır. Müzelerin kuruluş amacı; ziyaretçilere yönelik bir iletişimin kurulması ve çeşitli açılardan fayda sağlayarak onları etkilemektir. Tematik müzeler, bir konunun ayrıntılı ve çeşitli kompozisyonlarla dramatize edilmesidir. Anlatılan döneme tanıklık eden belge, nesne ve eşyalar sergilenerek tarihî ve kültürel değerler olarak aktarılır. Hafıza mekânları tematik müzeler, gelecek nesiller için kültürleme ve kültürlenme işleviyle bir aktarım unsurudur. Tematik müzeler, kültürün ve tarihin hafızaya kalıcı kodlarla yerleşmesini sağlayarak geçmişsiz bir hafızaya dönüşür. Tarihin oluşturduğu hafıza olmazsa mekânlar da olmaz. Sabuncuoğlu Şerefeddin Tıp ve Cerrahi Müzesi başta tıp olmak üzere müzik, tarih ve başka alanlarda kaynak olan bir hafıza mekânıdır. Müzenin bölümleri arasında Sabuncuoğlu’na ait ilk Türkçe cerrahi kitabı Cerrahiyyetü-l Hâniyedeki çizimlere uygun yapılan on ayrı branşa yönelik tıp ve cerrahi aletlerinin sergilendiği ve hastalıklara karşı tedavi yöntemlerinin gösterimini içeren Sabuncuoğlu Salonu ilk bölümdür. İkinci bölüm cerrahi tedavilerin ve operasyonların yapıldığı Sabuncuoğlu Kliniğidir. Üçüncü bölüm hastalara yönelik terapi olan musiki aletleri ve tedavide kullanılan Türk Musikisi makamları hakkında ayrıntılı bilgi sunan Müzik Salonudur. Avlu bölümünde ziyaretçileri karşılayan müzik dramatizasyonu kesintisiz olarak hizmet verir. Ayrıca ziyaretçilerin alışveriş yapması için bir bölüm mevcuttur. Müze bir hafıza mekânı bağlamıyla Türk kültürünün, bilimsel gelişmelerin ve sanatsal faaliyetlerin bir göstergesidir. Müzenin tarihiyle Amasya’nın tıp alanında önemli bir merkez rolünde olduğu anlaşılır. Çalışmada Sabuncuoğlu Şerefeddin Tıp ve Cerrahi Tarihi Müzesi’nin bilim tarihindeki yeri ve önemi değerlendirilmiş; tematik müzelerin amaç ve işlevlerinin ortaya konması açısından yapının değeri işlenmiştir. Çalışmada eser üzerine bir inceleme yöntemi olan hermenötik/yorumbilim yöntemi kullanılmıştır.