Roger Garaudy’ye Göre İslam’da Temel İbadetler ile İslam’ın Ana Kaynakları: Kur’an ve Hadis

Abstract

Roger Garaudy, Müslüman bir Fransız siyaset adamı ve filozofudur. Müslüman olduktan sonra ibadetler konusundaki görüşleri daha çok İslam'ın evrensel, insani ve ahlaki yönlerini vurgulamıştır. Garaudy'ye göre ibadetler sadece şekli ritüeller değil aynı zamanda insanın hem bireysel hem toplumsal varlığını dönüştüren anlamlı eylemlerdir. Onun deyimi ile “İbadet, insanın Allah’la bağ kurarak dünyayı dönüştürmesidir.” Zekât ve oruç gibi ibadetler, sosyal adaletin sağlanması, dayanışmanın artması gibi sonuçlar doğurmaktadır. Örneğin: zekât, sadece bir sadaka değil sosyal sorumluluk konusunda farkındalık yaratma eylemidir. Ona göre ibadetler, insanın kendi nefsini aşmasını ve manevi yükselişini sağlamaktadır. Namaz, insanı zamana karşı bilinçlendiren bir ibadettir. Her gün belirli vakitlerde Allah’a yönelen birey hem hayatını disipline eder hem de hayatın geçiciliği karşısında sürekli bir farkındalık geliştirmektedir. Garaudy, İslam ibadetlerini evrensel ahlaki değerlerle şöyle ilişkilendirir: Oruç, sabrı ve empatiyi öğretirken hac, tüm insanlığın eşitliğini simgelemektedir. Garaudy’nin Kur’an ve hadis anlayışı, klasik yorumlardan farklı, daha eleştirel ve çağdaş bir perspektif içermektedir. O, İslam’ın temel kaynağı olarak Kur’an’ı merkeze almaktadır çünkü Kur’an evrensel bir ahlaki mesaj taşır ve tarihsel bağlamı dikkate alınarak anlaşılabilir. Ancak Kur’an’ın tarihsel bağlamda inmiş ayetlerinin, çağdaş bir anlayışla yeniden yorumlanması gerektiğini savunmaktadır. Hadisler konusunda ise tümünü mutlak doğrulukla kabul etmez. Ona göre, hadisler, ancak Kur’an’ın ruhuna ve insan aklına uygun olduğunda kabul edilmelidir. Çünkü bazı hadisler siyasi, kültürel veya tarihsel etkilerle şekillenmiştir. Kur’an’a aykırı hadis reddedilmelidir: Eğer bir hadis Kur’an’daki temel değerlere aykırıysa (adalet, merhamet vb.), Garaudy bu hadisi geçersiz saymaktadır. Bu çalışmamız, nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek ve literatür taraması yöntemi esas alınarak yürütülmüştür. İncelememizin amacı Roger Garaudy’nin din felsefesinin ana konularından olan İslam dininin temel kaynakları ve ibadetleri konusundaki yaklaşımını belirlemektir.