Osmanlı-Avusturya Devletleri Arasında Uygulanan Gümrük Muamelatı (1838-1851): Tarife, Emtia ve Sorunlar

Tarihte siyasi ve askeri rekabetleriyle ön plana çıkan Osmanlı-Avusturya devletlerinin ticari faaliyetleri de bir o kadar dikkat çekici olmuştur. Bu ilişkiler, dönemin siyasi ve iktisadi şartlarına bağlı olarak gelişim göstermiştir. 16. yüzyılda imtiyazlarla başlayan ticari faaliyetlerin hukuksal zemini akd olunan ahitnameler ve antlaşmalarla daha da güçlendirilmiştir. Bilhassa ticaret siyasetinin en önemli vasıtaları olan gümrük ilişkilerinin geliştirilmesi, mezkûr iki devlet arasındaki ticaret hacminin artmasına neden olmuştur. Söz konusu devletlerin benimsemiş olduğu gümrük ve ticaret siyaseti, ikili ticaretin seyrini etkilemiştir. Osmanlı-Avusturya devletleri arasında uygulanan gümrük ilişkilerinde aksaklık yaşandığında ticari ilişkilerin sekteye uğradığı görülmektedir. Bu bağlamda araştırmada; Osmanlı-Avusturya ticari ilişkilerinde uygulanan gümrük muamelatı üzerine odaklanılmıştır. Bu kapsamda incelenen dönem içerisinde uygulamaya konulan tarifeler, ticarete konu olan mallar ve gümrük ilişkilerinde ortaya çıkan sorunların tespiti ele alınmıştır. Tarife hususunda özellikle 1851 tarihli tarife muahedesi irdelenmiştir. Bu tarife üzerinden ithalat ve ihracata konu olan malların orijin bakımından dağılımları ve malların vergilendirme biçimleri incelenmiştir. Son olarak da gümrük sorunlarının neler olduğu, neden kaynaklandığı tespit edilmeye çalışılmıştır.