Cizvit tarikatının liselerde verdiği eğitim ve buna karşı oluşan tepkiler: Avusturya örneğiİstek, G. Cizvit Tarikatının Liselerde Verdiği Eğitim Ve Buna Karşı Oluşan Tepkiler: Avusturya Örneği. Akademik İncelemeler Dergisi, 14(2), 163-198.

Abstract

1534 yılında Ignacio de Loyala (Ignaz von Loyola) tarafından kurulan, aslında Kudüs merkezli bir teşkilat olması düşünülürken fiziki ve siyasi şartların el vermemesi nedeniyle Avrupa’da yayılan ve faaliyet alanlarını genellikle misyonerlik ve eğitim kurumları üzerinde yoğunlaştıran Cizvit Hristiyan tarikatı, kısaca “SJ” (Societas Jesu- İsa’nın topluluğu) olarak isimlendirilmiştir. 1551 yılından itibaren Avusturya’da da faaliyetlerine başlayan Cizvitler, kurdukları kolejler ve eğitim kurumları sayesinde oldukça popüler hale gelmiş ve birçok devlet adamı ve kralların çocuklarına öğretmenlik yaparak devlet yönetiminde söz sahibi olmuşlardır. Ancak tarihi süreç içerisinde güç zehirlenmesi yaşayarak Papa ve Avrupalı idarecilerle ters düşmüşler ve bunun neticesinde de 1773 yılında haklarına sınırlama getirilerek eğitim kurumlarına ve mal varlıklarına el konulmuştur. Bu çalışmada Osmanlı Devletinin çağdaşı olan Habsburg İmparatorluğundaki Cizvitlerin faaliyetlerinden bahsedilmiş ve özellikle 1551- 1773 yılları arasındaki lise eğitim sistemi ve bu sisteme karşı oluşan tepkiler üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda çalışmada, Avusturya Cizvit liselerinde görülen din, tarih ve dil öğretiminin diğer ülkelerdeki Cizvit okulları ile yer yer karşılaştırılması yapılarak, farklılıkları ve benzer tarafları tespit edilmeye çalışılmış ve Avusturya örneği üzerinden Cizvitlerin Avrupa’daki faaliyetleri hakkında daha genel bir yargıya ulaşılarak Cizvit literatürüne katkı sağlaması amaçlanmıştır. Çalışma, 18. ve 19. yüzyıllar arasında yazılan Almanca eserlerden istifade edilerek hazırlanmış ve bununla birlikte Türkçe bazı eserlere de başvurulmuştur.