SABAHATTİN ALİ’NİN HİKÂYELERİNDE YOKSULLUK BAĞLAMINDA FARKINDALIK YARATMA

Sabahattin Ali, Cumhuriyet döneminin önemli hikâyecisidir. Toplumcu Gerçekçi bir edebiyatçı olan Sabahattin Ali, romanlarını, hikayelerini bu çerçevede kurgulamıştır. Anadolu insanının yoksulluğu ve buna bağlı olarak yaşadığı sorunlar, kurgusal eserlerin ana temasıdır. Bu bağlamda yoksulluk farklı boyutlarıyla işlenmektedir. İncelenen hikayelerde, yoksulluk siyasal söylem ve toplumsal kaos düzleminde ele alınmaz tam tersine farkındalık yaratmak için işlenmiştir. Yoksulluğun davranışsal ve düşünsel boyutu bir tarafa bırakılıp hikâyelerde ekonomik ve geçim düzlemine indirgenmiştir. Yazar, muhalif bir kimliğe sahip olsa da incelenen hikâyelerde yoksulluk, sınıfsal çatışmaya dönüşmeden eserlerinin ana çerçevesini oluşturur. Kahramanlar, mutlak yoksulluğu içselleştirilmişlerdir. Gerçekçi üsluba ve gözleme değer veren Sabahattin Ali, bilhassa köyde ve kasabalarda yaşayan insanların yoksullukla beraber çaresizliğini gözler önüne serer. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerindeki savaşlar, buhranlar, Kurtuluş Savaşı, Cumhuriyetin ilk yıllarında yaşanan ekonomik sıkıntılar, Anadolu insanını bitkin bırakmıştır. Sabahattin Ali’nin yaşadığı yıllarda Anadolu insanının iki düşmanı vardır; biri yoksulluk diğeri ise cehalettir. Hikâyeci, eserlerinde bu iki düşmana detaylı olarak yer vermektedir. Toplumcu Gerçekçi bir anlayışla, cehaletle mücadele ederken hayatı hep sürgünde ve hapishanede geçmektedir. Maddi yoksullukla mücadele etmek, onu ortadan kaldırmak onun gücünün çok üstünde bir sosyal olgu olduğundan ancak hikâyelerinde genişçe yer vermektedir. Bir nevi hikâyeleriyle, yoksullukla savaşmaktadır. Çalışmada Sabahattin Ali’nin, Değirmen, Yeni Dünya, Kağnı, Ses, Sırça Köşk, adlı hikâye kitapları esas alınarak “manevi yoksulluk”tan ziyade maddi yoksulluğun boyutları irdelenecektir. Bu şekilde farklı toplumsal sınıfların, farklı yaştaki insanların, erkek ve kadınların maddi yoksulluk ve yoksunluktan etkilenme dereceleri ve yoksulluğun dayattığı zor yaşam koşullarına karşı gösterdikleri direnç veya kabulleniş ortaya konulacaktır.