FAHREDDÎN er-RÂZÎ VE SEYYİD KUTUB ÖZELİNDE SOSYAL ÇEVRENİN TEFSİRE ve MÜFESSİRE ETKİSİ: en-NİSÂ/59. ÂYET ÖRNEĞİ

Abstract

Her insan yaşadığı sosyal çevreden doğal olarak etkilenmektedir. Müfessirlerde herkes gibi içinde bulundukları çevrede yaşanılan olaylardan etkilenmekte ve bu etkilenmenin yansıması, kaleme aldıkları eserlerinde bariz bir şekilde görülmektedir. Tefsirler, sadece Kur’ân âyetlerinin ihtiva ettiği anlam ve hikmetleri yorumlamaktan ibaret olmadıkları müfessirlerin yaşadıkları dönem, eğitim düzeyleri, ideolojileri, uzmanlık alanları ve sosyal çevreleri vb. olgular, onların yorumunda ciddi manada etkiye sahip oldukları görülmektedir. Bundan dolayı tefsirin ve müfessirin âyetlere yaklaşımları incelenirken bu hususları göz önünde bulundurmak âyetlerin sağlıklı bir şekilde yorumlanmaları ve doğru sonuca ulaşılması açısından son derece önemlidir. Bu düşünceden hareketle çalışmamızda farklı dönemlerde ve farklı sosyal çevrede yaşamış aynı zamanda İslâm dünyasında büyük üne mazhar olmuş Râzî ve Kutub’u bir çok usûl kaidesini htiva eden en-Nisâ 59. âyet bağlamında yaklaşımları ortaya konularak karşılaştırma yapılmaya çalışıldı. Neticede her iki müfessirin söz konusu âyete yaklaşımları ve onu yorumlayışları yaşadıkları farklı sosyal çevre nedeniyle birbirinden farklı şekilde ortaya çıktığı müşahede edildi. Dolayısıyla âyetlerin ve müfessirlerin yaklaşımları değerlendirilirken bu faktörün göz önünde bulundurulması son derece önemlidir. Bu çalışmadan amaç, farklı dönemlerde ve farklı sosyal çevrede yaşamış müfessirlerin belirli âyet üzerinden yaklaşımlarını ortaya koymak ve bu konuda yapılacak başka çalışmalara bir nebze katkı sağlamaktır.