Mentha spicata L., Origanum onites L., Melissa officinalis L. ve Lavandula angustifolia Mill. bitkilerinde uçucu yağ oranı Üzerine ontogenetik ve diurnal varyabilitenin etkileri

Abstract

Bu çalışmada, Labiatae familyasına ait bazı bitkiler (Mentha spicata L., Origanum onites L., Melissa officinalis L. ve Lavandula angustifolia Mill.)’de ontogenetik ve diurnal varyabilitenin uçucu yağ oranı üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma, Türkiye’nin Orta Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Bafra Ovası koşullarında iki yıl süre ile yürütülmüştür. Çalışmada, üç farklı hasat dönemi (Çiçeklenme öncesi, % 50 çiçeklenme ve % 100 çiçeklenme) ve üç farklı hasat saati [sabah (07.00), öğle (13.30) ve akşam (19.00)] araştırma konusu olarak ele alınmıştır. Araştırma sonucuna göre uçucu yağ oranı değerleri, M. spicata, O. onites, L. angustifolia ve M. officinalis bitkilerinde sırasıyla % 0.83-1.75, % 1.50-2.67, % 0.25-1.33 ve % 0.13-0.50 arasında değişiklik göstermiş olup; M. spicata ve M. officinalis’de % 50, diğer bitkilerde ise tam çiçeklenme devrelerinde en yüksek değer ölçülmüştür. Hasat devreleri uçucu yağ oranını; M. spicata, ve L. angustifolia’da istatiksel olarak anlamlı derecede (p<0.01) etkilerken, O. onites ve M. officinalis türlerindeki etkileri istatistiksel açıdan önemsiz bulunmuştur. Hasat saatlerinin uçucu yağ oranı üzerine etkisi ise tüm bitkilerde önemli ve/veya çok önemli olmuştur. Araştırma sonucuna göre, ontogenetik varyabilite bakımından M. spicata ve M. officinalis bitkilerinin % 50 çiçeklenme döneminde, L. angustifolia ve O. onites bitkilerinin ise % 100 çiçeklenme döneminde hasat edilmesinin; diurnal varyabilite bakımından ise hasatların, M. spicata’da öğle, O. onites ve M. officinalis’te sabah, L. angustifolia’da ise akşam saatlerinde yapılmasının uygun olduğu önerilmiştir.