Yitirilmekte Olan Geleneksel Meskenlere Ait Bir Örnek: Siirt Cas Evleri

Abstract

Günümüz Türkiye’si

binlerce yıllık medeniyet geçmişi ve köklü kültürel mirasıyla mimari anlamda da çok büyük hazineleri barındırmaktadır. Türkiye’nin çok çeşitli coğrafi şartları sayesinde

yöresel mimari anlamında büyük bir çeşitlilik söz konusudur. Türkiye’deki yöresel mimarinin karakteristik örneklerinden birisi de Siirt’teki “Cas Evleri”dir. Siirt’teki zengin jips yataklarının sağladığı doğal alçı malzeme ve yöre ikliminin şekillendirmiş olduğu bu mesken tipleri

Siirt tarihinde köklü bir yer edinmiştir. Öyle ki Siirt bu mesken tiplerinden kaynaklı olarak “Beyaz Kent” olarak da anılagelmiştir. Kale benzeri

kesik piramidal yapıları

beyaz cas harcı sıvalı

dıştan düz içten ise tonoz kubbeli bu evler

aynı zamanda geleneksel “Türk Evi” yapılarından da pek çok karakteristiği bünyesinde barındırmaktadır. Yöre ekonomik şartlarının yansımasını da başta Siirt fıstığı kurutma ve depolama alanları

dibekler

soğuk hava depoları (Tabok) olmak üzere türlü ünitelerle görebilmekteyiz. Yerleşme coğrafyası odağında analizini yapmış olduğumuz Siirt cas evleri çalışmamızda

literatür taraması akabinde 2024-2025 yılları arasında Siirt’in tüm ilçelerine düzenlemiş olduğumuz arazi çalışmalarıyla söz konusu meskenlerin günümüzdeki durumları tespit edilerek

bu konuda yapılması gerekenlere odaklanılmıştır. Bu amaçla incelenen toplam 124 cas evinin coğrafi ve mimari sürdürülebilirlik açısından avantaj ve dezavantajları da üzerinde durulan bir diğer nokta olmuştur.