Şeyh Mahmûd ez-Zokaydî ve Tecvîd Risalesi

Şeyh Mahmûd ez-Zokaydî (ö. 1877-1945), döneminin önemli âlimlerden biri olup muhtelif ilimlere dair yirmi bir eser telif etmiştir. Kaleme alınan bu eserlerin büyük bir kısmı akademik çalışmalarda tez ve makale olarak incelenmiştir. Bu çalışmada, Mahmûd ez-Zokaydî’nin medrese öğrencilerinde eksik gördüğü yönleri tamamlamak amacıyla kaleme alıp medrese ders müfredatına dâhil ettiği Tecvîd risalesi adlı eserinin muhteva analizi ve neşri gerçekleştirilmiştir. Mezkûr eserin bilinen tek nüshası Zokayd Medresesi Kütüphanesi’nde bulunmaktadır. Eser, tecvîd konularının birçoğunu içermekle beraber bilhassa med bahisleri ve harflerin mahreçleri hususunda tafsilatlı izahlar sunmaktadır. Çalışmada öncelikle, tecvîd ilminin tarihsel gelişimi ve Siirt havzasındaki medreselerde tecvîd ve Kur’ân tilaveti tedrisinin mahiyeti ele alınarak detaylandırılmıştır. Ardından, müellifin hayatı ve ilmî şahsiyeti incelenmiş, risalenin içeriği detaylı bir şekilde tahlil edilmiştir. Tecvîd risalesi, klasik tecvîd meselelerini müellifin özgün yaklaşımıyla ele alması açısından büyük bir öneme sahiptir. Eserin neşri, elimizde bulunan tek nüsha üzerinden yapılmış ve böylece hem bölgenin tecvîd literatürüne katkı sağlanması hem de ilmî camianın istifadesine sunulması hedeflenmiştir.